TOP
pleegzorg overwogen
Editorial Kids

Heb jij wel eens pleegzorg overwogen? (een uitgebreid artikel over pleegzorg)

Deze content is geblokkeerd. Accepteer cookies om de cookies te bekijken.

“Hebben jullie ook wel eens aan pleegzorg gedacht”. Het is een vraag die wij best vaak te horen krijgen. Ook omdat veel mensen adoptie en pleegzorg met elkaar verwarren. Maar ook van instanties, kregen wij de vraag. In dit uitgebreide artikel wil ik je hierop antwoord geven, vertel ik je het verschil tussen adoptie en pleegzorg, waarom een kind in de pleegzorg terechtkomt en het verschil tussen landen betreft de procedures. Je leest ook over wetenschappelijk onderzoek betreft adoptie uit pleegzorg, een adoptiesubsidie en ik laat een een pleegmoeder aan het woord. Bovendien wil ik jou dezelfde vraag stellen: Heb jij wel eens pleegzorg overwogen?

Verschil tussen adoptie en pleegzorg

Tijdelijk – permanent

Een van de belangrijkste verschillen is dat pleegzorg in principe tijdelijk is. Het doel is dat pleegkinderen uiteindelijk weer teruggaan naar hun biologische ouder(s) of andere familie, maar soms is dat natuurlijk niet mogelijk. Adoptie is permanent. Een kind dat geadopteerd wordt, wordt een eigen kind.

Zeggenschap

Als je adopteert, dan wordt je kind juridisch gezien ook je eigen kind. Het krijgt jouw achternaam en jij bent vanzelfsprekend volledig bevoegd. Pleegouders zijn dat niet. Zij hebben geen zeggenschap over hun pleegkind en belangrijke beslissingen gaan in overleg met een pleegzorgbegeleider en eventueel de biologische familie. Een pleegkind houdt in principe de achternaam van zijn/haar biologische ouders.

Biologische ouders

De meeste pleegkinderen hebben ook contact met hun biologische ouders. Deze komen soms in het pleeggezin op bezoek komen of het kind gaat er zelf op bezoek of logeren. Bij adoptie gebeurt dat meestal niet. Al kan het bij een open adoptie voorkomen dat er wel contact is, en de biologische ouders kunnen dan ook nog bezocht worden.

Begeleiding 

Zoals je uit het punt over zeggenschap ook al kon opmerken: Pleegouders voeden een kind niet alleen op. Zij worden ondersteund door een pleegzorgbegeleider. Adoptieouders zijn wel zelf volledig verantwoordelijk voor hun kinderen.

Leeftijdsgrens

Adoptie kan tot 46 jaar. Pleegouder worden kan op elke leeftijd, want daar is geen leeftijdsgrens voor.

Kosten

Aan een adoptieprocedure zijn kosten verbonden. Pleegzorg is gratis. Voor de verzorging en opvoeding krijgen pleegouders een vergoeding.

Waarom komt een kind in pleegzorg terecht?

De meeste genoemde redenen voor uithuisplaatsing en pleegzorg in ons land zijn: Pedagogische onmacht van de ouders (47 procent), emotionele verwaarlozing (31 procent), fysieke verwaarlozing (24 procent) en verslavingsproblemen van de ouders (22 procent). In 22 procent zijn het andere redenen, zoals een echtscheiding of het overlijden van een of beide ouders. Omdat kinderen soms door meerdere redenen in de pleegzorg terechtkomen, is de som hoger dan 100 procent.

In de afgelopen tien jaar is het aantal kinderen in de pleegzorg verdubbeld.

Verschil Nederlandse ‘systeem’ met het buitenland

In Nederland worden pleegkinderen bijna nooit geadopteerd. In andere landen gebeurt dat wel. Bovendien worden in Nederland kinderen vaak overgeplaatst van gezin naar gezin.

Frankrijk

Er is een verschil tussen sterke en zwakke adoptie. Bij sterke adoptie wordt de juridische band met de biologische familie verbroken en krijgen de adoptieouders die juridische band met het kind. In Frankrijk bestaat er ook zwakke adoptie, waarin het kind een juridische band met beide families blijft houden. Dat kan voor pleegkinderen natuurlijk erg prettig zijn en voor mensen die twijfelen tussen adoptie en pleegzorg ook. De belangrijkste reden om een pleegkind te willen adopteren, is dat het voor het kind extra duidelijk is dat het bij het gezin hoort.

Verenigd Koninkrijk

In het Verenigd koninkrijk is het systeem rond adoptie en pleegzorg anders dan in Nederland. Daar bestaat het systeem uit een kindgerichte (‘child led’) service dat zich focust op een permanente beslissing voor het kind dat niet meer bij de ouders kan wonen, met het doel om overplaatsingen zo veel mogelijk te voorkomen. In de UK bestaat al heel lang ‘adoption from care‘. Daarbij kunnen kinderen, waarvan het duidelijk is dat hun ouders nooit meer veilig en goed voor ze kunnen zorgen, na een definitief besluit van de rechter, door pleegouders worden geadopteerd. Als de pleegouders adoptie overwegen, wordt dit getoetst bij de rechter en uitgevoerd door gemeentelijk of regionale organisaties. De biologische ouders verliezen dan de juridische band met het kind.

Verenigde Staten

Ik heb er wel eens vaker over verteld, maar mocht je het nog niet weten: In de VS woont één op de 400 kinderen in een pleeggezin. Het grootste verschil tussen pleegzorg in Nederland en de VS is dat pleegzorg in Nederland voor het kind ook heel lang kan duren, tot aan de meerderjarigheid. Tot die tijd hoort het kind dan officieel niet bij het gezin waar het in opgroeit. In de VS wordt er van uitgegaan dat pleegzorg altijd tijdelijk is. Het kind gaat ofwel terug naar de biologische ouders of het moet worden geadopteerd door een nieuw en veilig gezin. Als dat laatste het geval is, volgt er beëindiging van ouderschapsrechten maakt een definitief einde aan de juridische verhouding tussen biologische ouder en kind.

In principe verschilt het familierecht per staat, maar er is ook een federale wet; de Adoption and Safe Families Act (ASFA) is en daarmee een raamwet. Het doel van deze raamwet is het verlagen van het aantal kinderen in de pleegzorg door zoveel mogelijk kinderen te laten adopteren. De ASFA vraagt staten onder andere om de procedure tot beëindiging van de ouderschapsrechten te starten als een kind 15 van de 22 afgelopen maanden in een pleeggezin heeft gewoond. De procedure moet ook gestart worden als de biologische ouders het kind hebben verlaten of als de rechter heeft vastgesteld dat de ouder één van de in de wet omschreven misdaden heeft begaan.

Deze procedure wordt niet uitgevoerd als die niet in het belang van het kind is, als een ander familielid voor het kind kan zorgen, of als de staat onvoldoende hulpverlening heeft geboden om uithuisplaatsing te voorkomen of een snelle terugkeer na (crisis)uithuisplaatsing mogelijk te maken.

Helaas is het wel zo in de VS dat er zo veel kinderen uit de foster care adoptabel zijn dat daar niet genoeg gezinnen voor zijn. Veel kinderen zitten dus tot ze meerderjarig zijn, ook in het pleegzorgsysteem.

Nederland

In Nederland is de zwaarste kinderbeschermingsmaatregel de ontneming van het ouderlijk gezag: ontheffing of ontzetting uit het ouderlijk gezag. Door ontheffing van het ouderlijk gezag verliest de biologische ouder de zeggenschap over het kind. Het kind wordt dan uit huis geplaatst en krijgt een voogd. De ouder blijft wel onderhoudsplichtig en moet financieel zorgen voor het kind. Maar het eventuele vermogen van het kind mag de ouder niet meer beheren. Ontzetting uit het ouderlijk gezag betekent dat een ouder de volledige zeggenschap over zijn/haar kind verliest. Het kind komt dan onder voogdij te staan van een gezinsvoogd of iemand anders, bijvoorbeeld een familielid. Het kind gaat naar een tehuis of pleeggezin.

Er blijft altijd een optie tot hereniging. Dat is ook in principe het doel van het Nederlandse pleegzorgsysteem en daar ligt dus een duidelijk verschil met de andere bovengenoemde landen waar kinderen sneller en makkelijker door pleegouders geadopteerd kunnen worden. Wel kunnen pleegouders in Nederland permanent voogd worden.
pleegzorg overwogen 2

Wetenschappelijk onderzoek

Uit wetenschappelijk onderzoek kwam naar voren dat het goed zou zijn om meer kinderen vanuit pleegzorg te adopteren dan nu het gebeurt in Nederland (naar schatting enkele tientallen per jaar).

In sommige gevallen is het in het belang van het kind dat het terugkeert naar de biologische ouders. Maar er zijn te veel kinderen, waarbij terugkeer helemaal niet mogelijk is of niet veilig. Adoptie biedt dan in vergelijking met pleegzorg een stabielere gezinssituatie voor het kind.

Stabiele relaties zijn erg belangrijk voor de hechting en een zo goed mogelijke ontwikkeling van kinderen. In Engeland, Amerika en Canada worden daarom al geruime tijd veel kinderen vanuit pleegzorg geadopteerd. Ook Australië is hier recent mee begonnen. Het gaat dan altijd om pleegkinderen die anders hun hele jeugd in langdurige pleegzorg zouden opgroeien. De contacten met de biologische ouders van de pleegkinderen blijven, als dat mogelijk is, bestaan.

Adoptiesubsidie

Het adopteren van pleegkinderen in Nederland is dus vrij zeldzaam. Ook omdat het een langdurig traject is dat niet altijd gehonoreerd wordt. Maar het kan ook te maken hebben met de financiële gevolgen van adoptie. Als je als ouder je pleegkind adopteert, houdt de pleegvergoeding op en er komt geen ‘adoptievergoeding’ voor in de plaats (wel kinderbijslag). Dit zal voor veel pleegouders zeker ook een rol spelen, vooral als zij bijvoorbeeld minder gaan werken om goed voor de pleegkinderen te kunnen zorgen.

In andere landen krijgen ouders daarom een adoptiesubsidie die vergelijkbaar is met een pleegvergoeding. Soms ligt die subsidie zelfs hoger afhankelijk van wat het kind nodig heeft. In de VS had de adoptiesubsidie een enorm positieve invloed op het aantal adopties van pleegkinderen.

Kort interview met pleegmoeder Pearl

‘Het mooie van pleegzorg  is dat met oprechte aandacht, liefde en grenzen kinderen mooie mensen worden. Je hoeft niet veel te hebben of te doen om voor kinderen een thuis te creëren. Belangrijk is denk ik om er niet te moeilijk over te doen en het gewoon te gaan doen. Het leuke van nu grote pleegkinderen hebben (die al uit huis zijn -> red. Karen), is dat je ze tegenkomt in de stad en dat ze dan oprecht blij zijn om je te zien. Ik ben destijds relatief jong aan pleegzorg begonnen omdat ik voelde dat ik het kon. En als ik nu terugkijk en zie dat ze zelf vinden dat ze goed gelukt zijn, dan weet je dat t goed is.’

Heb ik wel eens pleegzorg overwogen?

Ja, absoluut. Ik denk dat als je op de natuurlijke manier geen kinderen lijkt te kunnen krijgen, je sowieso bij alle alternatieve manieren stilstaat. Dus ook bij pleegzorg. En wij overwegen dat nog steeds wel eens. Maar… wij willen wel eerst graag een gezin ‘van onszelf’ en kijken hoe dat in de toekomst allemaal loopt, omdat we een pleegkind wel een stabiel gezin willen kunnen bieden. Robin is een heel makkelijk kind, maar je weet bij een eventuele tweede nooit hoe dat gaat. Misschien heeft hij/zij wel heel veel aandacht nodig? Mocht het allemaal goed gaan, dan staan we er zeker voor open. Vooral omdat we weten hoe hard het nodig is.

Adoptie doe je voor jezelf, pleegzorg voor het kind

Er zijn natuurlijk heus wel ouders die adopteren, omdat ze daarmee iets goeds doen. Wij hadden op cursus bijvoorbeeld een stel dat al 3 biologische kinderen had en een kindje met een handicap uit China wilde adopteren. Maar de meeste mensen doen het voor zichzelf, omdat ze zelf behoefte hebben om een gezin te kunnen vormen, en wij dus ook.

Bovendien vind ik het zelf lastig aan pleegzorg dat je geen volledige zeggenschap hebt en het kind zo ongeveer elk moment weer bij jou weggehaald kan worden. Ik vind dat moeilijk. En ik weet eigenlijk ook niet of ik dat emotioneel aan zou kunnen. Dus je moet echt wel sterk in je schoenen staan en je dat realiseren en het voor het de volle honderd procent voor het kind doen en kunnen doen.

Daarom zou ik het persoonlijk ook goed vinden als in Nederland adoptie vanuit pleegzorg ook makkelijker zou gaan. Ik begrijp heel goed dat er situaties zijn dat een kind tijdelijk even beter bij een pleeggezin kan wonen, maar indien mogelijk weer teruggaat naar de biologische familie. Helaas zijn er genoeg situaties waarbij dat niet het geval is. Waarbij het kind echt beter af is bij een permanent en stabiel gezin dat hem of haar meer kan bieden dan biologische familie. Dus in het belang voor pleegouders en pleegkinderen zou dat beter zijn.

Het biedt meer stabiliteit voor pleegkinderen en pleegzorg wordt dan ook interessanter voor veel mensen die twijfelen. Mensen zoals ik. Want pleegzorg is hard nodig, dat weten we allemaal.

Heb jij wel eens pleegzorg overwogen?

Twee weken geleden was deze indringende documentaire op tv over Alicia. Zij is een meisje dat maar één jaar oud was toen ze uit huis werd geplaatst. Via een pleeggezin komt ze als vijfjarige terecht in een kindertehuis en daar zit ze nog steeds, in afwachting van plaatsing bij een nieuw gezin. Omdat er nog steeds geen gezin voor haar gevonden is. Wat doet dat met een kind?

Veel mensen waren enorm aangedaan door de documentaire. Er moest wat veranderen! Ja, dat vind ik ook. Maar er zijn gewoon echt te weinig pleeggezinnen en er zijn helaas veel te veel kinderen die een veilig huis nodig hebben.

Dat de vraag aan ons gesteld wordt, of we pleegzorg hebben overwogen, is prima en begrijpelijk. Maar zou dit niet een vraag moeten zijn die iedereen van 21 jaar en ouder gesteld moet worden?

Heb jij wel eens pleegzorg overwogen?

Hoe sta jij hierin? Heb je er wel eens over getwijfeld? Wat is jouw argument om het wel/niet te doen? Kan je je vinden in mijn aanmerking dat adoptie vanuit pleegzorg makkelijker zou moeten worden? Heb je nog een vraag over adoptie/pleegzorg? Ik ben benieuwd!

Liefs, Karen

Bronnen en extra informatie: Pleegzorg.nl, Bijonspleegzorg.nl, Nederlands Jeugd Instituut, Stabiliteit van plaatsingen na adoptie vanuit pleegzorg – Universiteit Leiden: J. Selwyn, D. Wijedasa & S. Meakings (2014).

Foto’s via Shutterstock.

SaveSave

Deze content is geblokkeerd. Accepteer cookies om de cookies te bekijken.

Karen Gregory

Hoofdredactrice en oprichtster van Karenz. / Lifestyle Blogger / woont in Zandvoort / getrouwd met Mark / mama van Robin (19-06-2016) / hond Cookie / kat Bada Bing / houdt van schrijven, lezen, koken, schaatsen, yoga & wandelingen door de natuur

«

»

Deze website gebruikt cookies om je de beste ervaring te leveren. Klik op 'Doorgaan' om door te gaan of 'Weigeren' om niet te accepteren.